De Barcelona stoel van Mies van der Rohe

De Barcelona stoel stond in 1929 voor het eerst in het Duitse paviljoen op de wereldtentoonstelling in Barcelona en dankt zijn naam aan die stad. Ludwig Mies van der Rohe en Lilly Reich ontwierpen hem voor dat paviljoen, schrijft Knoll, de fabrikant die de stoel sinds eind jaren veertig maakt. Wil je weten of een exemplaar echt is, kijk dan eerst naar het frame: sinds midden jaren negentig stempelt Knoll zijn logo en de handtekening van Mies erin.

Het stempel is het sterkste bewijs, maar de kussens, de riemen en de maten vertellen ook veel. Omdat er zoveel kopieën van deze designklassieker rondgaan, loont het om al die punten na te lopen voordat je een exemplaar koopt.

Een originele Barcelona stoel herkennen

Knoll beschrijft op de productpagina van de Barcelona Chair vier kenmerken die elk origineel heeft. Leg ze naast het exemplaar dat je bekijkt:

Afbiezen betekent dat elke naad met een smalle rand van hetzelfde materiaal is afgewerkt. Bij Knoll gebeurt dat met de hand, net als het doorstikken met knopen.

Knoll noemt het stempel het blijvende bewijs dat de stoel een origineel ontwerp van Mies is. De handtekening kwam er volgens de gids die Knoll over de stoel publiceert midden jaren negentig bij. Mist een stoel van na die tijd het stempel, dan kun je niet bewijzen dat het een Knoll is, hoe goed de rest er ook uitziet. Bij een ouder exemplaar ontbreekt het stempel ook als de stoel echt is. Is een Barcelona stoel origineel maar ouder, dan rust je oordeel op de kussens, de riemen, de maten en de papieren herkomst.

De maten van een Knoll-exemplaar

Een Barcelona stoel van Knoll is volgens de specificatie ongeveer 77 centimeter hoog, 75 centimeter breed en 76 centimeter diep, met een zithoogte van ongeveer 43 centimeter. Hij weegt rond de 21 kilo. Knoll geeft die maten in inches en ponden, dus dit zijn afgeronde omrekeningen. Wijkt een exemplaar duidelijk af, vraag de verkoper dan waar de stoel vandaan komt.

Ontworpen voor koning en koningin in het Duitse paviljoen

De commissaris van het Duitse paviljoen haalde Mies van der Rohe en Lilly Reich erbij. Volgens het verhaal dat Knoll aanhaalt, moesten zij de geest van een nieuw tijdperk een stem geven. Het gebouw dat ze maakten, staat nu bekend als het Barcelona-paviljoen. De stoel en de bijbehorende kruk ontwierpen ze voor dat gebouw. Volgens de collectiepagina van Knoll waren stoel en kruk bedoeld als zitplaats voor de koning en koningin van Spanje.

Voor de vorm keek Mies volgens Knoll ver terug: het X-vormige frame dat zitting en rug draagt, zou hij hebben afgeleid van de veldstoelen uit het oude Rome. Op de productpagina van Knoll staat alleen de naam van Mies, terwijl Lilly Reich in de geschiedenis die Knoll elders vertelt wel naast hem staat. Het ontwerp heet ook wel de Mies van der Rohe stoel.

Hoe Knoll de Barcelona stoel ging maken

Dat de stoel na het paviljoen in productie kwam, heeft te maken met een oud-studente. Florence Knoll studeerde architectuur bij Mies aan het Illinois Institute of Technology. Mies, die ook aan het Bauhaus lesgaf, was haar mentor en gaf het bedrijf Knoll de productierechten van zijn meubels. Het bedrijf noemt daarvoor zelf zowel 1945 als 1948. De eerste Knoll-versie van de stoel dateert uit 1947. Knoll verkoopt hem als Barcelona Chair.

Naast de stoel horen een kruk, een ligbank (de Barcelona Couch) en een tafel bij de collectie. Knoll typeert de stoel als een ontwerp uit de Bauhaus-tijd en tegelijk als een icoon van mid-century luxe. Volgens Knoll bouwt het bedrijf elke Barcelona Chair nog steeds volgens de strenge maatstaven die Mies stelde.

Waarom er zoveel replica’s van de Barcelona stoel zijn

Een origineel is duur. Op de Canadese site van Knoll kostte een Barcelona Chair in stof in november 2026 tussen 8.720 en 11.265 Canadese dollar. Daar komt bij dat de vorm makkelijk te herkennen is: een kruisframe met twee kussens. Die combinatie van een hoge prijs en een eenvoudig silhouet maakt de stoel gewild bij namakers.

Een replica is een kopie die op het origineel lijkt, zonder licentie van Knoll. Verkopers noemen zo’n stoel vaak toch een Barcelona stoel of Barcelona chair, terwijl Barcelona bij Knoll een geregistreerde merknaam is. In een advertentie zegt de naam dus niets over de herkomst. Net als bij de Eames stoel is alleen een exemplaar van de erkende fabrikant een origineel. Dat toon je aan met het stempel en het liefst ook met de aankoopfactuur.

De Barcelona stoel met voetenbank, in leer of stof

De voetenbank die je vaak naast de stoel ziet, heet bij Knoll de Barcelona Stool, in het Nederlands meestal kruk. Hij is geen latere toevoeging: stoel en kruk stonden samen in het paviljoen van 1929. Biedt een verkoper een kruk bij de stoel aan, stel dan voor beide de vragen uit het lijstje hieronder.

Knoll levert de kussens in leer, suède of stof. Leer is er in tientallen kleuren. Een zwarte leren stoel is dus niet de enige echte uitvoering. Ook een stoel in suède of stof kan een origineel zijn, zolang de kenmerken uit de tabel kloppen.

Wat je de verkoper van een Barcelona stoel vraagt

Zie je een Barcelona stoel op Marktplaats of bij een handelaar, loop dan deze punten langs voor je betaalt:

• Staan het Knoll-logo en de handtekening van Mies in het frame gestempeld? Bij een stoel van na midden jaren negentig hoort dat zo. Vraag om een foto daarvan.
• Zijn de kussens opgebouwd uit losse, afgebiesde vlakken met knopen?
• Zitten de kussens vast met leren riemen waarvan de randen in een bijpassende kleur zijn geverfd?
• Komen hoogte, breedte en diepte overeen met ongeveer 77, 75 en 76 centimeter?
• Is er een aankoopfactuur of een andere papieren herkomst?

Koop je bij een handelaar, dan heb je andere rechten dan bij een particulier als de stoel toch geen origineel blijkt. Dat verschil en de signalen van namaak in een advertentie lees je in het artikel over tweedehands designmeubels kopen.